ابونصر محمد بن محمد طرخان بن اوزلغ (متولد حدود 260 تا 339 هجري قمري)
ملقب به «معلم ثاني»
بنيانگذار فلسفه اسلامي 
از فيلسوفان طبقه سوم
اصالتا ايراني و برخي او را ترك تبار دانستند. از منطقه پاراب (فاراب ، فارياب؟)

هانري كربن معتقد است كه وي شيعه است. در سال 330 به سوي حلب
رفت و تحت حمايت سلسله شيعي حمدانيان قرار گرفت و سيف الدوله
همداني او را بزرگ مي داشت. سيف الدين خود بر وي نماز گذارد و او را 
دردمشق در خارج قبرستان باب الصغير دفن كردد.

زندگي زاهدانه داشته و در زي تصوف مي‌زيست. فصوص الحكمه او حاكي
از نكات ظريف عرفاني است.


حيات علمي

اساتيد وي: ابي بشر متي بن يونس و احتمالا يوحنا بن حيلان. از اين دو نفر
فلسفه و حكمت را آموخته است. ابوبكر بن سراج نيز به وي علم نحو آموزش داد
و از وي منطق فرا مي‌گرفت.

شاگردان وي: برادرش ابراهيم و ابوزكريا يحيي بن عدي منطقي (280 - 364)

1 - وي اولين كسي است كه دين را در عرصه‌هاي گوناگونش در چارچوب نظام فلسفي ارائه كرد
2 - اولين كسي است كه منطق يوناني را به طور كامل منظم و به جهان اسلام تقديم كرد. 

3 - ابن سينا فهم مابعدالطبيعه ارسطو را مديون كتاب «اغراض مابعدالطبيعة‌» فارابي است. 

4 - فارابي متاثر از ارسطو و فلوطين است. كتاب اثولوجياي فلوطين كه به اشتباه به ارسطو
نسبت داده شده بود موجب شد تا فارابي در كتاب خود با نام «الجمع بين راي الحكيمين»
تصور كند بين آراء ارسطو و افلاطون قضاوت و داوري مي كند در صورتي كه اين كتاب از ارسطو
نيست بلكه بخش هايي از تاسوعات (رساله هاي نه گانه) فلوطين است.

5 - يكي از دغدغه هاي اصلي فارابي و فيلسوفان اسلامي بعد از وي ايجاد وحدت بين فلسفه
و دين است. و اين دغدغه در كل آثار فارابي مشهود است. نظريه فيضان وي در خلق موجودات
نمونه اي از آن است. 

6- قفطي ، 74 كتاب و رساله را به فارابي نسبت مي دهد و ابن ابي اصيبعه تا 127 رساله
را از وي مي داند. كه اكثرا مفقود شده‌اند. كليه كتابهاي منطقي وي توسط «دانش پژوه» در
مجموعه اي تحت عنوان «المنطقيات للفارابي» جمع آوري شده است. 

7 - آثار وي در منطق، طبيعيات، علوم رياضي، مابعدالطبيعه، علوم ديني (فقه و كلام) و عرفان
قابل تقسيم است. 

8- برخي از آثار وي
احصاء العلوم و التعريف باغراضها
الجمع بين راي الحكمين ارسطو و افلاطون
رسالة في العقل
فصوص الحكمه 
تحصيل السعادة
عيون المسائل
السياسات المدنيه 
مبادي آراء اهل المدنية الفاضلة
اثبات المفارقات
رسالة في اغراض ارسطوطاليس في كتاب مابعدالطبيعه
و مجموعه كتب منطق وي در «المنطقيات للفارابي»